Ова со Python API-њата испадна супер прилика како процес на учење и усовршување на јазикот. После Виолета, сега на свет доаѓа Ведранка (сесра е) – твитер бот за прогноза и известување на време (температура и сл.) што ја користи страницата на Google која ги дава овие информации. Со оглед на тоа што досега не најдов библиотека која ќе дава информации за идните 2-3 дена (ниту Google нуди во API-то [xml] таква информација, освен за тековната температура), го направив тоа преку BeautifulSoup. Засега работи со ова HTML што го враќа страницата за прогноза на Google, не гарантирам дека ќе работи цело време така – во случај на измена на HTML-от ќе треба да се измени и Soup парсирањето.

Вечерва ми е мака да средувам твитер сметки и да поврзувам ботови и мерачи и тајмери, утре Ведранка ќе почне на секои 3 сати да ве известува ствари за времето. Се надевам температурите ќе достигнат и повисока вредност за мојот бот да е по релевантен, а кодот повидуван, џанам.

Ок, добра ноќ.

Чисто како забава испадна Виолета. Наједноставен твитер бот кој имав идеја на секои 12ч. да постира дел од песна од Виолета Томовска на („нејзина“ Твитер сметка), после го генерализирав и го објавив на github. Најбитно ми беше да видам како функционираат тајмерите во Python. Не е направено преку Cron поради простоста на потребата.

Твитовите на „Тетка Виолета“ следете ги кај неа на Твитер (да потенцирам – ова не е твитер сметка на вистинската Виолета Томовска, повеќе како Tribute to ant Violeta :) ). Утре намеравам ботињата да ја потсредам дополнително.

Поздр.

На 27 септември 1983г. на мејлинг листите осамна порака која значеше револуција во зачеток, иако тоа како и секоја друга прогресивна идеја тогаш наиде на различен одзив во јавноста, гледајќи од денешна перспектива, тоа е една од најзначајните пораки некогаш испратени на мрежата. Имајќи ја во предвид информацијата дека RMS на 3ти јуни ќе гостува во Скопје (да!!), ја формирав оваа содржина за поблиско запознавање со оваа прекрасна личност. Амбициозниот хакер од Институтот за Технологија во Масачусетс, тогаш 30 годишниот Richard Matthew Stallman (RMS), напиша:

Слободен UNIX!
Почнувајќи од Денот на благодарноста, ќе напишам целосен Unix – компатибилен систем наречен GNU (за Gnu’s Not Unix) и ќе го давам слободно/бесплатно (1) на сите кои можат да го користат. Придонеси од време, пари, програми и опрема се многу потребни.

Големината на трите иницијали на Richard Matthew Stallman – RMS, е нешто што би требало да влезе во образовните процеси во секое општество. Неговата идеја подоцна како и секоја друга идеја почна метастазично да се шири до секој млад програмер, до оние кои во тие моменти се осетија засенети зад идеите за затворање на софтверот и претворање на секоја линија код во бизнис идеја и концепт кој на сопственикот би му носел само пари. Во годините кои следеа му се придружија многумина кои ја увиделе важноста на идејата која RMS ја шири, воспоставување на здрав систем за крајни корисници, програмери, па дури до бизнис модел базиран на слободен софтвер дефиниран со четирите слободи, 1. слобода за користење, 2. слобода за проучување и модификација на изворниот код, 3. слобода за редистрибуирање на копии (кои и понатаму ќе останат слободен софтвер) и 4. слобода за дистрибуирање на модификуваните верзии на софтверот. Денеска имаме милиони проекти кои се слободен софтвер, а меѓу нив најпознат е оперативниот систем кој подоцна дојде со спојување на идејата на RMS (GNU) и идејата за пишување на кернел – Линус Торвалдс (Linux) – оперативниот систем GNU/Linux.

Доколку сакаме да ја цениме големината на овој човек, би било фино во кратки црти да ја разгледаме неговата линија на развој до она кое е денеска, еден од најценетите хакери во светот и професионалец кој сѐ уште активно програмира и работи на проекти за креирање слободен софтвер.

Македонската содржина на Википедија за оваа личност вели:

Ричард Метју RMS (роден на 16 март, 1953 година), познат и по својата кратеница “RMS”, е основач на движењето за слободен софтвер, ГНУ (GNU) проектот и Фондацијата за слободен софтвер. RMS е познат програмер и “хакер” и меѓу неговите најважни заслуги се вбројуваат GNU Emacs, GNU C Compiler и GNU Debugger. Тој е автор на ГНУ Општа Јавна Лиценца (GNU General Public License – позната под кратеница GNU GPL или GNU) која е најчесто употребувана лиценца за слободен Софтвер. RMS се смета за еден од оснивателите на концептот на копилефт (copyleft).

RMS е роден во 1953г. во Њу Јорк Сити. Неговото прво искуство со компјутери било додека бил во средно школо во научниот центар на IBM во Њу Јорк. Во текот на летниот период бил најмен да напише нумерички анализи за програма напишана во Фортран. За рекордно време ја завршува оваа задача и осатокот од времето го потрошил на пишување на текстуален едитор во APL. Во текот на претстојното лето RMS пишува и други апликации, препроцесор за PL/I програмскиот јазик (за IBM-овиот System/360). Исто така во овој период RMS волонтерски асистира во лабараторијата на IBM во одделот за биологија каде неговиот професор, забележувајќи ја интелектуалната моќ на RMS, изјавил надеж дека понатамошното проучување на RMS ќе биде насочено во правец на биологијата. За наша среќа тоа не било така. RMS станува дел од лабораторијата на MIT за вештачка интелигенција. Таму станува дел од хакерската култура и заедница.

Кога RMS дипломира на MIT, објавува труд за одржливоста на вистинитоста на вештачката интелигенција (?) со наслов “Dependency-directed backtracking”, заедно со Gerald Jay Sussman. Исто така како хакер при MIT, RMS работел на проекти како TECO, Emacs и Lisp Machine Operating System (LMOS). Во тој период RMS почнува да станува сѐ посвесен за важноста на слободниот пристап до информациите и ресурсите од каде што овие ресурси доаѓаат. Една вистинска приказна за неговото созревање вели дека во моментот кога во MIT забележал дека некој ставил лозинки на нивните компјутери, веднаш реагирал и ги заменил сите лозинки со едноставно стискање на Ентер. На сите им испратил порака „На компјутерите има нова лозинка – само стиснете Ентер“. Сепак, се чини дека целата таа идеја се оформува околу неможноста да направи измени на софтверот кој бил инсталиран на Xerox-овите печатачи. Тоа се споменува во многу негови текстови ширум мрежата:

Хартијата повторно се заглавуваше во новиот печатач кој лабораторијата за вештачка интелигенција при MIT го доби како подарок. RMS, хакерски расположен, одлучи сам да го среди проблемот. И го стори тоа, но не го доби изворниот код на софтверот од XEROX. XEROX ги удри темелите на затворениот софтвер, ја поткопа слободната соработка во програмерската заедница, но и придонесе за создавањето на GNU/Linux.

Во 1971г. како бруцош на Универзитетот Харвард (каде како инжинер дипломира Физика во 1974), RMS станува програмер во лабораторијата на MIT за вештачка интелигенција, што подоцна се ипостави дека е основата на хакерската заедница и култура во светот. Во текот на овие години, познат повеќе под својот псевдоним “RMS” се вклучува во дефинирањето на хакерската култура преку Hacker’s Dictionary, каде што забележува: “Richard Stallman” е моето секојдневно име, може слободно да ме викате ‘rms’”.

Во 80тите години на минатиот век, хакерската култура која дотогаш го окупирала животот на RMS почнала да исчезнува. Важноста за воспоставување на портабилен софтвер кој може да се користи за различни типови на компјутери би значело можност за самите корисници и програмери да го изменуваат изворниот код при што би се оформила база на софтвер кој ќе поддржува многу хардверски платформи. Во тие години, со цел да се воспостави забрана за користење на апликациите на одредени производители, тие започнале да воспоставуваат рестриктивна политика за заштита на нивните авторски права. Таквата идеја не му се допаднала на RMS и во тој период тој започнува да работи на идеја која ќе го ослободни целиот потенцијал на идејата која стои „во главата“ на програмерот и која ќе блесне во моментот кога тој ќе може да го модификува, приспособи и подобри софтверот, преку пристап до извониот код.

Неговиот живот е навистина интересен и тоа не е тешко да се забележи за секој кој се заинтересирал за оваа личноста. Досега може да се насетат досетки кои на светот му го презентираа неговиот личен карактер и однос со луѓето. Неговиот прв кернел (кој сега се вика GNU Hurd), на почетокот се викал Alix – во чест на неговата бивша девојка Alice, за потоа на Craiglist да објави оглас во кој RMS практично бара девојка !! Итн.

RMS е човек чиј постер треба да биде во секоја соба, чија слика треба да биде на влезот на секоја лабораторија ширум светот и чиј збор и дело треба да биде во мислите на секој надежен програмер. Кога не би постоеле вакви личности, светот секако би имал некаков облик, несомнено, но денес технологијата немаше да го има обликот кој и тоа како беше повлијаен од идејата на RMS. Неговото дело е големо и неговиот предизвик за нас, помладите програмери, постојано ни дава надеж дека еден ден – ќе успееме и ќе допреме до местата каде што никогаш не сме допреле, таму каде што информациите себично стојат на дисковите, недопрени и осудени на пропаст. Развивајте слободен софтвер – прекрасни нешта се случуваат.

Ресурси

* Wikipedia
* Lugola Wiki
* RMS Biography

Пред 3-4 години в раце ја држев книгата „Трепнување“ на Малком Гледвел (Blink – Malcom Gladwell). Многумина се прашувале дали старата грчка скулптура е оригинал или фалсификат. Дошол некој батка и само што ја видел рекол „фалсификат е“. Кога го прашале зошто, тој им рекол (параф.) „не знам, тоа е мојот првичен впечаток, а нему му верувам“. Тоа може да биде основата за почетокот на овој текст кој треба да дојде како кратко резиме после социјалната проблематика (особено при имплементација кај социјални мрежи) со која неодамна се запознав, а се базира на стриот добар пример за тоа што е постаро, јајцето или кокошката. Кога за првпат би му го поставиле ова прашање некому (особено млад човек) тој влегува во т.н. бесконечна јамка или infinite loop. Одговорот секогаш ќе биде валиден. Јајцето било пред кокошката, кокошката го снело јајцето, итн. Сето тоа ако се стави во контекст при оформување и реализација на идеја за почеток на бизнис може да биде и тоа како од голема помош, имајќи го во предвид прогресот кој може да го донесе при оформувањето на идејата. Со овој концепт се запознав точно пред … *гледа на сатот* .. 15 минути. И бев фрапиран. Изненаден. Голем број од производите кои ги користам секојдневно практично се движат благдарение на успешниот пример на овој концепт, свесно или несвесно. Apple има голем број на купци не затоа што компанијата произведува оперативен систем и хардвер со кој ќе може да зборувате на телефон, туку поради постојаното бркање на производ контра платформа, или поконцизно, производителите на софтвер за Mac OS креираат софтвер кој има потреба од овој оперативен систем, овој оперативен систем, пак, би бил досаден и за 2 дена изгустиран од корисниците ако постои само како таков без купот софтвер кој Apple го има на iTunes. Истиот проблем може да се земе во предвид кога се зборува и за слободниот софтвер. Бројот на корисници на GNU/Linux, статистички, се зголемува од ден на ден. Тоа не е исклучиво само заради тоа што GNU/Linux е брз, стабилен и ефективен, тоа е заради навистина големиот број софтвер кој е достапен за него. Од друга страна, лиценцниот модел дозволува постојано проучување на изворниот код кој ја надополнува „великоста“ на овој оперативен систем, а со тоа и целото движење. GNU/Linux не може без изворен код. Изворен код без слободен оперативен систем е патетика.

Воодушевувањето доаѓа во моментот кога заинтересираниот субјект кој размислува и конципира одредена идеја го сфаќа проблемот на јајцето и кокошката. Идејата како таква, дури и со тежина на една мисла која не треба да се игнорира, е многу моќна работа и отсекогаш сум верувал на идејата. Сум ја елаборирал и сум ја воспевал и на крајот (скокни ако звучам како очаен Скиентолог), таа се отвори со цела своја ширина и моќ, во моментот кога беше само една. А сега се 1000. Идејата е хермафродит и се оплодува самата. Кога Вие како млад автор дојдете до само една идеја, таа утре ќе има милион деца. И гледајте да не игнорирате ни едно од нив затоа што се многу гласни.

Во 2003та се појавува текст (како дипломски труд) кој го елаборира овој пристап и методологија за пристап при добивање на производ. Особен акцент става врз ефектите што заедница на корисници на мрежата ги има врз „фалењето“ или комплементирањето (“Complementary network effect”) на одреден производ. Земето го за пример според мене сервисот кој може да му служи на многумина за пример за имплементирање на успешна стартап идеја – reddit.com. Колку повеќе ширење на зборот за овој производ од страна на корисниците – толку поголема бизнис вредност за него (имаат одлична маркетинг стратегија за клиенти) – бизнис вредноста без корисниците е ништо. Или пак било кој производител на мобилни телефони за кое важи горе-споменатата парадигма – „немањето на апликации за мобилната платформа, ја осудува самата платформа на неуспех“. Во споменатиот текст се елаборираат 6 основни стратегии за остварување на ефектот на јајцето и кокошката, сума-сумарум тоа оди вака:

Сигнализирање на долгорочна посветеност врз успехот на производот и воспоставување (фер) конкурентни цени

Корисникот кога го купува или користи производот сака да биде сигурен дека тој во одреден момент од времето (на неговото користење) нема да престане да биде поддржуван и надградуван. Тоа може да се гледа од два аспекти – првиот би бил хардверскиот аспект – кога купувате кола или Nintendo Wii, сакате да се осигурате дека Toyotta и Nintendo по 2 месеци откако ќе им го купите производот, нема да се предомислат и прогласат производот за неуспешен, а со тоа и прекинат поддршката и сервисирањето за овие производи. Корисникот треба да има доверба во самоувереноста на производителот со тоа што кога производителот го убедува дека „тој“ производ е најдобар – тоа да биде долгорочно, со долгорочна бизнис и корисничка вредност и взаемна размена на услуги (да, взаемна). Сигнализирање на високи инвестиции во одреден производ би требало да биде клучен чекор кон оформување на мислењето на купецот на начин што во тој случај на купецот му се кажува „ние инвестираме милиони во овој производ – и нам не би ни се исплатило да пропадне“ (во овој контекст авторот/те го даваат примерот со Microsoft XBox – за чија промоција своевремено биле потрошени над $500 милиони. Вториот аспект (би дошол како надоврзување на првиот) е секако софтверскиот аспект, или, кога продавате производ за сметководство, сметководителката која нема врска со развој на софтвер треба да има доверба дека тој производ утре нама да биде тргнат од пазарот, ниту изменет за 480° па по следната надоградба да не го препознае.

Друг пристап кон оваа стратегија е ослободувањето на кодот на одреден производ. Кога изворниот код на некој (софтверски) производ е слободен, корисникот може да биде сигурен дека и при примена на катедралниот бизнис модел за слободен софтвер (vs. базарниот) – неговиот производ ќе биде т.н. форкуван и неговиот развој ќе продолжи понатаму (можеби со друго име).

Користење на „назадна“ и „странична“ компатибилност за искористување на придобивките од тековните комплименти

Овде влегува долгорочната поддршка за идни верзии кои ќе бидат компатибилни со суштинската поента на производот. Тоа би значело, ако Вашиот производ произведува лалиња, неговата следна верзија не треба да почне да произведува кокичиња. Неговата следна верзија треба да произведува кокичиња – веднаш откако ќе бидат произведени лалињата. Или со конкретен пример – кој би го користел Facebook во толкав број ако тој наеднаш стане сајт за спортски вести исклучиво? Проблемите со компатибилноста произлегуваат од потребата за решавање на назадната и странична компатибилност со претходни верзии на производот, и за тоа се грижи производителот.

Експлоатација на неправилни мрежни топологии

Оваа стратегија ја потенцира важноста за постепено развивање на одреден сервис преку искористување на модуларни сегменти наменети за одредени заедници и група на луѓе. Конкретен пример имаме и во Македонија, многумина можат да добијат глобална слика за новостите во светот преку следењето на Google News. За сметка на тоа, Time.mk на дневна основа има над 40.000 посети и на самиот автор му даде можност неговиот производ да го прошири на други јазици и групи (албански, словенечки, српски, итн.). Преку наоѓањето на помал сегмент во помалите мрежни услуги, производителот неговата идеја би можел да ја имплементира на ниво на тие подгрупи и потоа дополнително да ја прошири.

Влијанието врз компаниите кои го користат Вашиот производ

Авторот на оваа теорија го дава следниот пример. Кога Сони и Филипс го лансираа компакт-дискот (CD), во тоа успеаја поради тоа што успеаа многу лесно овој производ да го претстават пред продуцентите и оние кои се бават со производство на музика/мултимедија. Најважно од сѐ, тие им пристапија на продуцентите и издавачките куќи со фактот дека произведоа производ (CD) кој е „отпорен“ на пиратерија. Од сегашна перспектива тоа делува смешно – но тогаш функционирало. Над 650 музички наслови беа достапни за CD плеерите во моментот кога тие (плеерите) почнаа да се продаваат. Пристапот и односот кон клиентите е многу важен во оформувањето на алка на користење и доверба на релација производител – клиент.

Овозможување на независна работа за основната функција на производот.

Производот треба да ја обавува основната функција за која е создаден во секој момент притоа нудејќи ги останатите продобивки за клиентот при неговото користење. Во предвид се зема уште една приказна за Philips. Кога оваа компанија го претстави плеерот за видео-дискови (VDP) во 1979, како конкуренција на домашното видео (VCR), тој производ имал делумно подобар квалитет во сликата за разлика од VCR-от. Како и да е, домашното видео во тој момент веќе имало предност од 3-4 години во употреба и веќе се наоѓало во домовите на над 3М корисници ширум светот. Тоа се должи на поставеноста на домашното видео и примената и одличното функционирање на неговата главна функција – гледањето видеа.

Авторот во овој контекст го зема во предвид успешниот пример на Delicious, сервис со висока самостојна вредност преку можност за зачувување на букмарзи во мрежен облак притоа имајќи силен импакт врз мрежата и влијание со своите социјалните вредности.

Вертикално интегрирање во критичката маса при несигурна достава на производот

Wait. WHAT?! Ок. Ова малку и мене ми е нејасно. Оригиналниот наслов на оваа точка е “Integrate vertically into critical complements when supply is not certain”. И секако, малку специфична работа, но заклучна точка во разработувањето на стратегиите за решавање на проблемот (или примена на проблематиката) на кокошката и јајцето при креирање и достава на одреден производ или услуга до корисникот.

„За справување со проблемот на јајцето и кокошката, компаниите мора да најдат начин за непречено доставување на услугата до самиот корисник, односно конзумент. Со вертикалното интегрирање во одреден сегмент на даден производ како и основниот производот (земено како две одделни целини), компанијата може да се обиде да осигура адекватна достава за двете. Nintendo е производител на игри за нивните конзоли, но Microsoft и Sony спонзорираат многу од нивните познати игри.

Вертикалната интеграција е ризична – како што за тоа сведочи компјутерот на Apple од касните 80ти и рани 90ти години. Со ваквото тесно интегрирање, Apple ја затвори можноста за конкурентите на пазарот да овозможи различни (конкурентни) сегменти и основни производи.“

Забелешки и критики, како и погрешно толкување на одредени точки од текстот би биле и повеќе од добредојдени.

Оригинален извор.

Оф, нешто тешко ми е. Штотуку разбрав дека Ахмед од Прилеп му го хакирал компјутерот на Јонче од Тополчани. Па ме фати еден с’клет .. една с’клма.. наводно едниот работел кај другиот, па кога добил клоца оставил „вирус“ во компјутерот на работодавецот. Од дома се закачил кај првиот и избришал сѐ што нашол патем. И тоа не е измислена информација. Ја читав – информација лиферувана од интернет медиуми. И сега што добивме, Агим, Хакерот од Прилеп на распит за сајбер криминал. Не секогаш е лесен овој хакерски живот, иако не можам ни 2% да се идентификувам со епитет кој одредено дело го идентификува преку 100% погрешен термин – хакер и кое важи во нашето општество. А знам дека се грижите за мене, инаку не би ме читале сега. Еве, ако навистина сакате да ми кажете колку се грижите за мене во иднина би ве замолил информации од типот на „хакер украл еклер од кај Апче“ .. не лиферувајте така директно. Одете малку наоколу. Па сега јас да мислам цела вечер шо ќе прави Јонче од Тополчани?

Не дека е крива некоја анонимна телевизија за која радио-дифузија ни чула ни видела, многу поголем проблем прават мејнстрим медиумите чии вести, луѓето во 18.00ч. после првата реприза на „Шехерезад“, ги гледаат. Генерално, сите медиуми треба да се вклучат во борбата со воспоставување на ваквите стандарди за известување за информации од овој тип. Затоа што е тешко да се бориш со медиумите. Особено во моментите кога ти доаѓа да потскокнеш од фотелјата каде што седиш кога некој на телевизија или во весник ќе каже дека „хакер“ украл информации од некоја банка или провалил ваму – таму или некоја друга слична приказна за мали деца, а ти се чувствуваш како дел одаа култура. Не само што не сме запознати со дел од таа култура која и не е така црна како што ни претставуваат, туку и постојано со глава маваме во терминологија која верувале – неверувале може да значи и навреда за споменатите припадници во општеството. Не е државата таа која треба да ни каже дека хакерите впрочем не се лошите батковци, не е нејзина работа тоа, ниту можеби пак тоа се медиумите. Меѓутоа секојпат кога ќе посегнеме кон користењето на технологијата, треба да се сетиме и дека за нејзиниот развој во најголема мера признание им се оддава на хакерите и хакерската култура. Тргнете од најраспространетите производи кои денес компаниите ги „фураат“ и продаваат со милионски суми. Тргнете и од технолошките уреди кои ви се на дофат секојдневно. Сите тие, сигурен сум, се темелат на првична идеја која дошла од умот на некој хакер – кој денеска се оквалификува како криминалец и „багабонт“. Ако се прашувам јас медиумите треба да соработуваат со личности кои се чувствуаат како дел од хакерската субкултура (и кои најверојатно и самите тие ги имаат најмено да работат за нивни интереси) во делот на воспоставување глобално описменување на јавноста и искоренување на пречките и јазлите кои ги има ова движење во „промоцијата“ која бесплатно ја добиваат по телевизиите и весниците.

Во вакви ситуации сум испраќал и молби, барања, сум клечел и плачел пред македонските медиуми и новинарската фела, „аман не мешајте баби и жаби“.. пак ништо од сето тоа. Па добро, затоа, во име на вашата желба да јас имам добро здравје и секогаш кога компјутерот на еди-кој-си ќе се расипе кога неговиот комшија ќе кивне повторно ќе обвините некој криминален хакер за направената штета, ве замолувам – почитувани новинари и медиуми – што треба да сторам за вие да се свестите и да престанете да ги оквалификувате оние кои создаваат и творат, оние кои решаваат проблеми и ги прават работите да функционираат поквалитетно, оние кои ги применале идеите на личности од Моцарт па се до Ајнштан во дигиталното доба како криминалци и да им лепите термин како „хакер“ на оние кои впрочем (ако веќе ве интересира терминологија) се кракери и можеби ги заслужуваат маргините на законите кои ги прекршиле? Ако треба и гол ќе прошетам по улица, ако треба ќе им купам и цвеќе на вашите сопруги и боја за чевли на вашите сопрузи, само да дознаам како да ви кажам да не го користите овој термин повеќе за луѓе кои го свртиле „мустафа“ на флипери кога наполнале 32 години? Дали би било фер доколку некој утре излезе и каже дека е новинар и убие 20тина души на лице место, па ние да ги оквалификуваме сите новинари како психички нестабилни личности со тенденција да убиваат? Генерализирањето предизвикува проблеми на мала група граѓани кои на овој или оној начин, придонесуваат за развој на ова општество, какво и да е, и чија различност треба да биде прифатена на ист начин како што се прифаќаат разликите во јазикот, националноста, сексуалната ориентација итн.

Забелешка

Oвој текст по форма се разликува од другите колумни објавени на блогов. Затоа што требаше да биде објавен во Нова Македонија, а не пројде поради тоа и тоа и тоа. Ова е последната колумна напишана за овој медиум – необјавена.

Вонредни вести!! Во нашата земја допатуваа нови мобилни уреди кои ќе може да ги купите од црниот пазар. И тоа не било какви туку Ајпад, Андроид, Ајфон итн. Плус доколку сте управител или некоја голема фаца во некоја од македонските болници (приватни или државни) добивате попуст и тоа со следниот редослед: во случај да нарачате Ајпад, поради големината на екранот добивате 20% попуст без вклучена техничка поддршка, во случај на Андроид и Ајфон поради малиот екран, за купени над 100 уреди во рок од 1 месец добивате попуст од 12%.

Македонија ќе си го земе редот полека полека. Јазк на валканите усти кои нѐ убедуваа во спротивното. Па додека ние се стремиме да станеме земјоделско-информатичка земја (изјава на министерот за информатичко општество – во емисијата на МТВ1 / 29 март 2010), граѓаните особено докторите ги презедоа работите во свои раце. Додека младата и храбра госпоѓа се породувала и над неа како со „спиљони“ стоеле уште похрабрите сестри со мобилни во нивните раце, во Македонија се направија првичните чекори кон афирмација на мобилната технологија во буквално сите сфери на општеството. Сега уште фали некој да извести дека Паско Кузман ја нашол главата на Венера со помош на еден од неговите 3 мобилни телефони кој секогаш ги носи со него. Има ли поголемо признание за користење на технички алатки од редот на мобилни телефони во секојдневната работа (па и пораѓање на жена е секојдневна работа, за кој како), од праксата? Нема! Па потоа ќе се смеат на проектите како што е „Компјутер за секое дете“. Нема ништо смешно тука другарчиња. Вие само продолжете да се смеете – караванот ќе си врви. Дотогаш ќе се имплементира и проектот „Мобилен за секој доктор“ и ние од земјоделско-информатичка земја по „дифолт“ стануваме земјоделско-секусуално-загрозена-НО-информатичка земја. Тогаш кога докторите ќе бидат демоде да користат мобилни телефони, ќе се појави некој од министерството за информатичко општество и ќе ни покаже пример за тоа како Џони, кој се вратил директно од дијаспората во Логоварди и го барал бачилото од неговото детство– впрочем нашол барака за слободен интернет. Па таков збунет, Џони забележал дека пред бараката за Интернет имало куп гована и кал. Кој знае што си рекол? Од друга страна пак ако размислам, ајде, калта ќе го направи малку поприемчив, да знае дека Џони е во мајка Македонија, или пак ваму, му даваме Интернет – да се осеќа како во втората дома – Америка… во меѓувреме ќе слушне дека во југо-западните делови на перферијата на Битола се родила младата Соња Ериксон… не е лошо за промоција кога ќе видиш.

Не е проблем што во Македонија работата на најреномираната професија – програмерите виси во воздух, нејсе, имаме безвизен режим па и ние би му здувнале од оваа вукојебина по потреба, лично проблемот што авторот на овој текст не се осеќа слободен и нема доверба во институциите на системот лежи во практичната примена на информатиката како средство за зголемување на рејтингот. Тоа е парекселанс популизам, ставање на стадата овци како хај-приорити фактор во нашата земја преку презентирање на работи кои за нив никогаш дотогаш не се познати (што би рекол кога фармацевт на информатичар би му кажал дека Рицино лечи Туберколоза? -Би му верувал, поради недостиг на информации). Кога јас би се прашал – прво би им купил генератор на битолските доктори, би им ги асфалтирал патиштата на скопските босови да не се пукаат по калдрми и дупки, би им изградил болница на прилепчани, би донел „клозети“ во штипските села. После тоа, имплементацијата на проекти како „Компјутер за секое дете“ и „гага“-интернет за баба Ратка би оделе повеќе од гладко. На македонскиот обичен граѓанин би му одговарало да ги користи доблестите на македонската пост-транзициска фарса – Интернет за да бара рецепти за готвење, мобилни телефони да пораѓа деца, компјутери за секое дете за да може да си ги осветлат книгите кои ги читаат затоа што ЕВН одлучила поинаку. Но на македонскиот информатички професионалец таа ситуација не му одговара баш. Не затоа што му дрцка да го каже неговото мислење јавно и да каже дека и неговата професија во нашата земја е несигурна и лабилна, туку поради практичниот страв дека ако во моментот ја загуби работата – друга многу тешко би нашол. Впрочем сите се држат до пензионерскиот став – наполни го фрижидерот на 1ви со јадење – тоа е најважно. Немаат философија на следење, начин на живот. Тоа мислење би бил среќен да го имам кога би размислувал така за моите внуци на 80г. Засега најважно е сите млади професионалци, земјоделско-информатичарски или чисто земјоделско, да сфатат дека желбата за подобра иднина и исполнувањето на одговорноста кон нашите потомци за подобар живот зависи од нас самите.

Забелешка

Oвој текст по форма се разликува од другите колумни објавени на блогов. Затоа што требаше да биде објавен во Нова Македонија, а не пројде поради тоа и тоа и тоа.

Како стилски значи знаат да се однесуваат овие македонските мејнстрим медиуми – секоја чест. Просто како курва се осеќам која ја искористиле и ѝ ги качиле парите на 3м. високо дрво така предпразнично :) Имено станува збор за мојата едномесечна авантура како колумнист што на моја желба започна како соработка со Нова Македонија (пред 1 месец и нешто). И покрај тоа што врската заврши неславно, сето тоа беше прекрасно искуство – за мене како човек кој во дневен весник претходно немал објавувано негов труд сето тоа беше дури и со доза на адреналин. И почнав да го купувам весникот и да го посетувам сајтот и да го ширам наваму – натаму. Сигурен сум дека еден добар дел од прометот кој поминал на веб сајтот на Нова Македонија бил од мои реферали – каде мора да се земе во предвид објавувањето на Фејсбук и Твитер веднаш по објавувањето на колумна во НМ.

Како и да е – љубовта се чини заврши. И тоа баш својствено за корпорациските средини, Нова Македонија (нит Северна, нит Јужна) ми раскина преку друг. Не дека ми беше сеедно, но се ракувавме, си подадовме рака и си заминавме без прегратка и две капки на очите, а не ја ни видов. Сѐ се случи заради нежноста на шминкерот на Нова Македонија. Од моето присуство шминката почнувала да ѝ паѓа. Мамина маза. Последниот пат кога го праќав мејлот со последните 2 колумни за наредниот месец, додадов и свој коментар кој за мене не е ниту вулгарен, ниту арогантен, едноставно својствен за секој либерален млад човек кој сака да ја прескокне официјалноста и барикадите на „господин фин“ (затоа што не секогаш сум фин) и „госпидин лижигаз“ (затоа што не секогаш лижам кај шо не ми е место) и да испрати порака до уредништвото (на кое главен и одговорен им е г-дин Зоран Андоновски), за кое практично и работев хонорарно последните месец и нешто дена (да, работев). Пораката беше повик да се воспостави комуникација на ниво колумнист – редакција. И пошто сум нов во сето ова – замолив ако имаат некои забелешки за текстовите кои ги испраќам да ми ги кажат преку email, на мој својствен начин, без предрасуди, без лицемерие. Впрочем, ова е мејлот:

Здраво, еве нови текстови, но за да не се осетам дека комуницирам со
невидлива Масонска ложа би сакал да ги потенцирам следниве 3-4 работи:

1. дали може да добивам фидбек во иднина за текстовите кои ги
објавувам поради фактот што не сум професионален колумнист и практично
сум колумнист во создавање од уредништвото? не реферати – збор/два -

што чини што не чини. Ако има што да ми се каже секако …

1.1 дали може да добијам кој дел од текстот кој би се објавил во
иднина ќе биде модификуван и дел од него отстранет (како во последната
колумна) за да знам што да очекувам (што ако се измени контекстот на
кажаното?)

2. Дали може да ми го вратите името во „Александар Д. Балаловски“ (со
средниот иницијал).

3. Разбрав дека треба да ме контактира секретарка, финансии, или не
знам кој од НМ .. сѐ уште никој ме нема контактирано, а ова е трета
тура текстови што ги праќам (4 претходно, 2 сега). Џаба..

Ајде, г-не / г-ѓо ..благодарност.
поздрав, александар.

Па навистина треба да имате слаб желудник за ова да ве натера да мислите дека е напишано од некој невоспитан, аргонатен и препотентен човек. Можда, евентуално, ако ставев некое смајли измеѓу редовите ќе сфатеа дека пристапот ми е послободен него ли оној кога амбасадорот на Бангладеш би испратил мејл до редакцијата? Па, мислам – машки е да се каже што се мисли и човечки е да се каже нешто директно в лице, во случајот на мејл. Јас впрочем не ни знаев на кој му пишувам – оттаму и контекстот на мејлот. Овој мејл од редакцијата бил протолкуван како арогантен и препотентен или како што Светлана Бојковиќ од Бољи Живот би рекла – Господе Боже! Дали ова навистина е арогантен мејл во кој барам малку поголема комуникација меѓу мене и уредништвото – затоа што јас, со моите информатичко-политички ставови се обидов да се изградам во мејнстрим медиум како колумнист кој од поодамна сака да објавува на овој начин? Ве молам советувајте ме и дајте ми критика? Фактите дека денес печатените-традиционални медиуми не се којзнае колку во игра ги оставам зад себе. Ништо од тоа не ме интересираше тогаш кога барав некој кој ќе ги објавува овие текстови (сум пишувал на блог многу интересни и досадни работи – па си реков да пробам). Во сета таа збрка на дали ова што го пишувам е во ред? -прашања кои си ги поставував, пробав да побарам мислење од редакцијата за тоа што чини што не чини. Сепак, она кое според мене навистина го прели капачето не беше текстот од последните колумни кој не е во контекст со другите провладини и (секако) индивидуални ставови на тие кои објавуваат и работат во овој медиум (особено читателите кои секогаш ме окарактеризираа како предавник и „издајца“). Според мене проблемот е тоа што побарав да ми се исплатат парите за претходните колумни, за кои, на човекот со кој комуницирав му потенцирав дека не сакам да се илјадници денари, туку и 200 денари би завршиле работа – за да се осеќам свој на своето, дека трудот ми се валоризира, секако како дете на капитализмот. И ми дадоа цена која мене ми одговараше (ок, на професионалните колумнисти не би им одговарала најмалку двојно), па бидна работата – чекав да се јават да потпишам договор за соработка преку авторска агенција. И чекав пред телефон, чекав над влажната перница..

И ете денес – денот кога уредникот најверојатно ги прочита последните колумни во кои се споменува неуспехот на традиционалните медиуми во однос на старата тема – терминолошките разлики и бариери кои баш тие ги градат, или пак другата, битноста на купувањето нови мобилни телефони за секој доктор за да може да пораѓаат полесно деца (техничка колумна која ќе биде објавена наскоро независно на блогов), практично решија да ја прекинат соработката – така наеднаш. Апансас!

Не се бунев за неисплатените хонорари, не се бунев за изменувањето на текстовите кои ги испраќав – политика на уредништвото која ја прифатив уште од старт, но чисто ме интересира дали сите традиционални медиуми функционираат на овој начин? Овој текст сега е баш тоа – чисто прашувам. Дали толку малку нежност на моите зборови е потребна за да се прекине соработката со човек чии, според информации од вебот, објавени текстови (првите 3) биле во првите 5 најчитани вести на веб порталот? Или има нешто зад сето тоа кое јас како тотален нуб во сето ова не успевам да го видам? И ве молам – што јас не контам во цела оваа ситуација? Не дека јас изгубив работа – тоа не ми е фултајм примарна работа (фала богу), но чисто ме интересира колку професионалните новинари, уредници, подуредници, квази-уредници и новинарски клисари во Македонија треба да наведнуваат глава и да голтаат туѓи залаци за да ја задржат работата на овој и многу полоши начини од овој? Колку би им било тешко да најдат нова работа каде уредништвото би покажало повеќе почит кон оние кои придонесуваат за зголемување на читаноста и посетеноста на веб ресурсите на медиумот? Дали кога Нова Македонија би имала телевизија, би ги бркала гостите на сред емисија само затоа што побарале чаша вода?

Ништо од тоа искрено веќе не ме интересира затоа што е завршено. Овој текст нека служи како предупредување и појаснување на работите за другите млади грешници како мене кои би се нашле во ваквите води. Ќе ве цензурираат, ќе ве бркаат, ќе ве фалат и потоа пак вие ќе сте виновни. Очекувајте во секој момент да ве спашкаат како неуспешен артефакт или да ве фрлат како муфлосан ајвар од лани. Но проблемот не е во вас – верувајте. Проблемот е до нивното архаично сфаќање за животот и комуникациските теркови. И тогаш не треба да се предавате затоа што секогаш постои можност да креирате свои содржини на целосно независен онлајн медиум, без предрасуди и наметната хиерархија чие водство не знае каде им се „јајцата“.

Во прилог, „постхумно“ ги објавувам сите 4 објавени колумни, несудените необјавени очекувајте ги веднаш после рекламите.

• Растурена спална соба
• Првиот програмер во светот
• Грди злобни пирати
• Блогот сѐ уште е важен (делумно изменет текст и наслов)
• Мобилен за секој доктор – необјавена во НМ
• Јонче Хакерче – необјавена – последна за НМ

или…

Како најбрзо да бидете казнети по основ за користење на пиратски материјали

Искуството кое неодамна го имаше моја блиска личност би требало да биде конструктивно за сите слични случаи кои во иднина ќе се решат да го направат истиот избор. И бонус – би можеле да најдеме мултиплатформски софтвер за работа во аптеки (материјално/фондовско) кое ќе ги реши проблемите на многу фармацевти во Македонија. Затоа и пишувам.

Денот беше сончев. Многу блиска личност, ама кога велам многу – мислам многу, се реши неговиот долгогодишен „пријател“ (компјутер), да го озакони и преку матичното на Мајкрософт да го легализира. Тоа е добар чекор имајќи во предвид дека казните не се мали и дека практично таа пракса му е наметната од непостоењето на добар слободен (или во крајна мера повеќе-платформски софтвер) за работа во аптека. Своевремено ко бев млад, убав и со 20кг. помалку, имав напишано софтвер кој беше прилагоден на потребите на само таа установа – па ми беше мака да го генерализирам и да го објавам кодот. Моја грешка. Сепак – кодот беше лош, почетнички и забавен, мора да признам (имаше променливи од типот QString misejadi и сл.). Што и да се случи, Битола како мал град понуди 2-3 потенцијални „претставници“ на Мајкрософт, или претставници на претставници на бабата од трето колено на Мајкрософт. Избравме една и поради желбата да не му наштетам со текстов на дечкото кој практично го опакости и потврди сето мое сомневање за квалитетот на гигантската компанија (а кој заслужува и тоа потпишано со две раце и ставан како банер по сајтови и блогови!) – нема да и го објавам името. Најпрво, избравме Windows XP производ. Покрај тоа што ние не сме знаеле дека од продажба и поддршка WinXP е веќе повлечен, ете, за изненадување дечкото ноншалантно и лагано си одговори „да бе, има.. елате земете“. Откако дискот беше набавен, за жал морав да се вратам во Скопје, компјутерот на кој требаше да биде инсталиран оригиналниот Windows Xp отиде кај човек кој и онака веројатно повеќе ги разбира тие работи под Windows (вистина, Windows немам користено повеќе од 10мин. уште од далечната 2001. жими се!). И БАНГ! Серискиот код невалиден. The serial code is not valid. Тину нину нину …

Кога се јавив во Мајкрософт да прашам дали таа фирма е нивен соработник и претсавник (официјален риселер итн.) ми испратија листа со катаљарда компании и фирми од Македонија и во која, на мое не толку големо изненадување, ја немаше фирмата од каде ние купивме диск со „оригинален“ Windows XP. За волја на вистината дискот бил спакуван оригинално и сѐ ветувало дека ќе биде во ред. Моја претпоставка е дека Мајкрософт прави долгорочна лиценцна политика со следното објаснување (хипотеза). Предвидува рок на „живот“ на Windows XP, откако ќе помине предвидениот датум – дискот и инсталацијата веќе не се валидни. Но препродавачите ги продаваат и најчесто граѓаните се тие кои наебуваат и ги плаќаат пеналите за користење т.е. некористење на легален софтвер. Дечкото во Мајкрософт не беше особено заинтересиран да слушне за што впрочем се работи – му кажав дека ќе одам на плоштад во маица и транспарент од Мајкрософт и ќе почнам да ги мавам случајните минувачи – само се насмевна (патем – алегоријата е валидна!). Она што би сакал да го потенцирам и запрашам во моментот е:

• поради тоа што луѓе кои решиле да користат макар и легален мајкрософтов софтвер наебуваат поради скубаци од рангот на кој ние налетавме, дали некој сноси одговорност за претрпената штета која може лесно да се пресмета, и нефункционирањето на компјутерите (во случајот ~1 недела) во тој период? Дали би сноселе одговорност ако наместо дегените за проверка на легитимноста на софтверот, намине пазарна инспекција и ја казни установата за неиздавање на фискални сметки?
• зошто, ЗОШТО, ЗОШТО побогу, се продаваат стари дискови и зошто Мајкрософт во Македонија не води сметка за повлекување на застарените дискови? Мене, кога би бил краен корисник, ИЧ не би ме интересирала нивната лиценцна политика – па ако сака Windows 13 нека има излезено – ако купам WinXP -сакам тој да е ВО РЕД!
• дали во Македонија постои софтвер кој би работел под GNU/Linux, со редовни апдејти и ажурирање, како и примена на фондовски измени со што би се избегнале сите слични сценарија (искуството со ваквиот софтвер за Windows кој во Битола го користат над 50% аптеки е СТРАШНО и дополнителна приказна која нема да ја елаборирам) ?

Личен совет – проверете си што купувате – и проверете дали тоа што сте го инсталирале ако веќе користите неслободен софтвер Е навистина легално. Товарот (потврдено) паѓа на ВАС, корисниците на софтверот. Јавете се на бројот 02 3211 004 (БСА Македонија) и кажете им дека сакате да проверите дали вашиот проклето неслободен софтвер е проклето валиден и легален затоа што тогаш кога сте сакале да го легализирате (за што во спротивно и казнуваат со големи суми) – не сте успеале поради постоењето на све и свашта кое го крепи и рани земјата.

Мобилната технологија станува сѐ поинтересна и попривлечна. Особено ако се земе во предвид дека голем дел од мобилните платформи достапни преку илјадниците производи на уште толку различните производители ни се достапни во Македонија. И тоа од двата аспекти, како корисници или како професионалци кои сакаат да развиваат софтвер за нив. Ние како општество досега покажавме дека сме спремни да прифаќаме нови работи во сферата на секојдневниот живот. Сакаме да имеме најнов телефон, најнов лаптоп, кој од потреба, кој од помодарство, но она најверојатно уште долго нема да биде променето во нашата земја (па и регионот) – цените на мобилните уреди кои не соодветствуваат со стандардот и платежниот капацитет на граѓаните. И тоа се чини не е воопшто страшно. Само последните 12 месеци во Македонија бројот на купени мобилни телефони (според груби статистики) пораснал за над 120% во однос на претходната година. Интересно е што во периодот до март/април 2009г. најупотребувана мобилна платформа била Symbian, што ни кажува дека најупотребуван телефон бил Нокиа. Но потоа следува промоцијата на iPhone 3G по што луѓето нагло склучуваат договори со операторот кој прв го донесе во Македонија и преминуваат кон употреба на овој уред. Што е најинтересно е дека во периодот од Март 2009 па досега, бројот на корисници на iPhone во однос на другите платформи е над 50%. Според мене оваа бројка е алармантна. iPhone како мобилен телефон има секако свои мани и предности но се чини дека телефоните во нашата земја стануваат повеќе помодарство отколку потреба. За право, зошто му е на дете од 12г. телефон вреден над 10.000 денари?

Тој терк не се менува и кога станува збор за Android, мобилната платформа (или софтверски стек) која уште откако се најави претставуваше револуција сама по себе имајќи го во предвид фактот што оваа платформа, едно е базирана на Линукс јадрото (кернелот), друго е слободен софтвер. Револуција затоа што натера компанија како Нокиа неколку години потоа да го издаде кодот за нивниот Симбиан на пазарот и да ја купи добро разработената компанија за производство на слободен софтвер Trolltech, која ја „претвори“ во Qt Software. Со тоа се создава поле за развој на конкурентна платформа за Android од страна на Нокиа, а како што гледаме во последно време и со здружените сили на Intel, преку нивниот Moblin (повторно базиран на Линукс), во инкарнацијата на проектот Meego. Но овојпат нема да зборуваме за Meego. Android дојде во Македонија пред извесно време, луѓето го гледаа како џиџаво мало и слатко апаратче кое може да го имаат пред нивните комшии, па го купуваа масовно. Она што кај овој систем воодушевува е моќниот софтверски комплет за развој на апликации кој е (исто така) слободен софтвер и може на лесен начин да се интегрира во Eclipse без разлика дали станува збор за Windows, GNU/Linux или Mac систем. Едноставно, развојот на апликации под Android е ствар на зараза. Кога еднаш ќе направите дури и најпроста Hello World апликација, процесот на учење сам ќе ве води кон многу корисната документација и примери кои вие би сакале да ги видите. Конкретно јас – seeing is believing – или многу повеќе ми помага концептот на емпириско учење низ примерите кои ги нуди Android, но строго препорачувам барем да имате појма што би прочешлувале пред да почнете да ги гледате примерите. Во продолжение ќе видиме како да го конфигурирате Eclipse и како да го натерате да „пее“ по ваше, како да го исконфигурирате да работи со Android SDK-то и како да ја направите првата апликација која нема да биде Hello World, затоа што имајќи ја во предвид целата шема развој на апликации за Android, нема да ви биде од корист да видите текст кој ќе пишува „Здраво Свету!“.

За почеток малку запознавање со самата платформа. Android е софтверска платформа за мобилни уреди и тоа не е само оперативен систем затоа што оперативниот систем е вклучен во самата платформа. Повеќе може да се гледа како на комплет од оперативен систем, системски софтвер и апликативен софтвер. Многумина мислат дека ова е целосен производ на Google, но како и за останатите нивни производи и според мене добриот open source бизнис модел за развој на софтвер и сервиси, Google и овој производ го има купено. Имено станува збор за младата и надежна компанија Android Inc. која прво е во сопственост на Google, а потоа преминува во сопственост на Open Handset Alliance (алијанса под чиј надзор е и развојот на Android и чиј член е и Google). Оправданоста за постоењето на алијансата како сплет на 33 компании кои се залагаат за иста цел е многу поголема ако се земе во предвид неодамнешното коалицирање на компании како Nokia и Intel во задкрила на Microsoft. Имено, Microsoft се сложи да придонесува во развојот на MeeGo како платформа со овозможување на користење на плагини за нивните производи како што се Microsoft Office и Silverlight. Можеби со ова здружувањето на Microsoft со Nokia и Intel не значи парирање на Google, туку повеќе на Apple, но како што и минатото покажало, безкрупулозна игра во која актер статист е Microsoft е веќе видена во минатото со искористувањето на ресурсите на Novel (кој се сеќава). Овојпат лично јас сметам дека лошиот конкурентен модел преку искористување повторно на слободен софтвер (Maemo, Moblin, Qt) нема да профункционира. И тоа ви го кажува Qt програмер и фан на Nokia и Intel.

Open Hand Alliance во својот прес по создавањето (ноември 2007) вели:

Оваа алијанса е спој на иста цел, охрабрување на иновациите за мобилни уреди и нудењето на потрошувачите уште подобро корисничко искуство од она кое е достапно денеска кај мобилните платформи. Со овозможување на ново ниво на отвореност за програмерите кое ќе им овозможи да работат поколаборативно, Android ќе го забрза процесот на создавање мобилни услуги достапни за потрошувачите.

Па така Android е својот развој го темели на работата на оваа алијанса. Февруари 2010 Google објави дека се продаваат околу 60.000 мобилни телефони на дневна основа со Android.

За да можете да развивате Android апликации потребно пред се ви е Android SDK-то, значи за да може да креирате апликации за Android не е задолжително користење на IDE, тоа може да го правите само со SDK-то. Но за сето тоа да не делува налудничаво и за постапката на развој да ви се олесни, ви препорачуваме да се навикнете на користење на IDE за развој како што тоа го прави Eclipse. Android може лесно да се интегрира во Eclipse преку користење на ADT додатокот (Android Development Tools) кој се инсталира од самиот Eclipse со неколку лесни чекори. Најпрво ви препорачуваме од сајтот на Eclipse да го симнете основниот пакет на софтверот, за Java програмирање. Потоа во Ubuntu потребно е да се инсталира пакетот за развој на Java, и тоа пакетот со оригиналните верзии од Sun:

# sudo apt-get install sun-java6-bin

Откако ќе заврши инсталацијата (која патем ќе ве праша неколку работи за лиценци и сл.), потребно е да се отпакува Eclipse. Ако пакетот на Eclipse се вика eclipse-java-galileo-SR2-linux-gtk.tar.gz не треба да правите којзнае што, само отпакувајте го:

# tar -zxf eclipse-java-galileo-SR2-linux-gtk.tar.gz

Ако го отпакувавте во вашиот домашен директориум, тогаш eclipse може да го подигнете преку:

# ~/eclipse/eclipse

Или да си креирате кратенка на десктопот со икона и сл. која ќе ја извршува оваа апликација. Битно за самиот развој на Android апликациите и поставувањето на валидна работна околина за Android е самото поставување и „инсталација“ (не е класична инсталација) на Android SDK-то. Од сајтот на Android симнете го пакетот за Линукс (во моментов на пишување архивата се вика android-sdk_r05-linux_86.tgz). Отпакувајте ја архивата во вашиот домашен директориум (ова не е задолжително, но упатството е пишувано со таа претпоставка, дека сѐ ставате во вашиот домашен директориум).

# tar -zxf android-sdk_r05-linux_86.tgz

Фолдерот кој се отпакува може да го преименувате во ‘android-sdk-linux_86′ за попристапно име:

# mv android-sdk_r05-linux_86 android-sdk-linux_86

Потоа отворете ја датотеката ~/.bashrc:
И додајте ја следнава линија:

export PATH=${PATH}:/home/user/android-sdk-linux_86/tools

каде што user е вашето корисничко име!

Тука може да се прелогирате одново и да го пуштите Eclipse (првото пуштање Eclipse прашува за стандардна локација / workspace за вашите проекти). Откако ќе се пушти, одете во Help → Install new software → Add → http://dl-ssl.google.com/android/eclipse.

Ова ќе го додаде складиштето за инсталирање на ADT (Android) додатокот за Eclipse. Кликнете на записот (во ново-појавената листа) кој го додадовте и чекирајте го елементот Developer Tools. Со тоа ќе се чекираат и Android Development Tools и Android Editors. Следете го визардот, сложете се со лиценците :) и кликнете Finish.

Потоа ќе треба да се постави Android SDK локацијата во Eclipse. Од менито изберете Window → Preferences па потоа во листата со елементи кликнете на Android. Внесете ја локацијата каде што ќе се наоѓа ‘tools’ подфолдерот од Android SDK-то. Во случајот /home/user/android-sdk-linux_86/

Кликнете Ok. Следно што ќе треба да се направи е да се креира виртуелен Android уред потребен за емулаторот, тестирање и дебагирање, и да се доинсталира дел од API-то на Android. Кликнете Window → Android SDK and AVD Manager. (AVD е ‘Android Virtual Device’). Одете во подменито Available Packages и инсталирајте ги дополнителните 2 пакети SDK Platform Android 2.1, API 7 и Samples for SDK API 7. Откако ќе се инсталираат ќе може да преминете кон креирање на виртуелен уред. Одете во Virtual Devices, кликнете на New. Изберете име (пр. AVD01) и како Target изберете го API-то кое претходно го инсталиравте (во случајот […] API 7). Засега не ви треба ништо плус, креирајте го со кликање на Create AVD.

Android апликациите одблиску

Android апликациите се пишуваат во Java. Впрочем целото SDK е заосновано на Java. Откако ќе се напише апликацијата, Java кодот заедно со ресурсите и останатите податоци се поврзува и пакува во .apk архива (со помош на алатката aapt). Целиот код што се состои во една .apk датотека се смета за Android апликација.

Секоја апликација си живее во свој свет и има свој век на живеење. Тоа е така затоа што секоја Android апликација дига посебен Linux процес кој се подига тогаш кога е потребно да се изврши кодот на апликацијата и се исклучува тогаш кога веќе не е потребна или системските ресурси се потребни од друга апликација. Исто така, многу важно, секој процес поседува сопствена виртуелна машина (VM) такашто кодот се извршува во изолирана форма од останатите апликации. И стандардно, на секоја апликација ѝ се доделува посебен Linux UID. Пермисиите се поставуваат такашто датотеките на апликацијата се видливи само за тој корисник и тоа само за таа апликација – иако постојат начини да се овозможи пристап од други апликации.

Секој корисник кој сака да развива Android апликации треба да има барем површинска претстава за хиерархијата и концептот на самите апликации. Иако не се работи за класичен MVC архитектурен концепт, идејата што стои зад Android може да се разглоби до ниво на MVC. Во ова упатство нема да стане збор за тоа, нити пак објаснувањата би целеле кон тоа.

Активности

Една Android апликација е составена од една или повеќе Активности (Activity). Тоа не е поврзано со активност како некое движечко дејство врз/во самата апликација, туку повеќе како концепт за прикажување и интеракција меѓу корисникот и самата апликација. Се она што во даден момент го гледате на вашиот екран е Android Активност. Активностите потоа може да се распределат на различни Прегледи (Views, преводот е слободен) кои се хиерархиски распределени во самата апликација и дел од Android SDK-то (директни потомци на врховната java.lang.Object класа). Една апликација за испраќање Е-пошта може да има Активност за примање, активност за испраќање и активност за бришење на пошта. Секоја Активност се имплементира како поткласа на клсата Activity.

Визуелниот сегмент од апликацијата се овозможува преку хиерархијата на View-а – објекти кои се наследени од класата View. Секоја View контрола контролира одреден повеќе-аголник во зададен прозорец. Родителските View-а се задолжени за организирање и прикажување на Layout-от (лејаутот) на нивните деца. Така View е местото каде што настанува интеракција меѓу корисникот и самата Активност. (View ↔ Activity). Пример, View може да прикажува приказ на мала слика и да иницира акција кога корисникот клика врз таа слика (пр. да се зумира). Во другите фрејмворци ова може да бидат контроли, виџети, итн. Android исто така доаѓа спремен со многу вакви View-а како што се копчиња, листи, чекбоксови, менија, скролбарови итн.

Хиерархијата на View-ата се поставува во прозорецот на дадена Активност преку Activity.setContentView() методот. Content View се нарекува објектот на класата View на самиот врв на хиерархијата. Ако ова е малку збунувачки ви препорачуваме да прочитате некоја добра книга за развој и концептите на Android апликациите (препорака: The Busy Coder’s Guide to Android Development).

Сервиси

Сервис си е сервис. Концептот е ист како и досега познатите методи за креирање и начин на функционирање на сервиси. Сервисот нема графички приказ, работи во позадина на главната апликација, во одреден или бесконечен временски интервал. Сервисот може да обавува тешка математичка операција или да обавува некоја мрежна операција, и секако да биде дел од целата Android апликација.

Приемници на сигнали (Broadcast Receivers)

Бродкаст рисиверите или приемници за сигнали се компоненти кои реагираат при извесен сигнал кој го добиваат од систем или друга апликација. Пример, при промена на временсли зони или хардверски промени, сигналите ги примаат овие приемници и ги спроведуваат на саканите места. Апликациите исто така може да емитираат сигнали, со цел други апликации да добијат одредена информација (вчитана е слика, симната е датотека итн.). Сите приемници ја наследуваат BroadcastReceiver класата.

Доставувачи на содржина (Content Providers)

Доставувачите на содржина овозможуваат одреден сегмент од податоците кои ги содржи апликацијата да бидат достапни за други апликации. Овие податоци можеби се зачувани како датотеки на самиот фајлсистем или пак се дел од адресарот на корисникот (sqlite бази). Класите кои имплементираат доставувачи на содржина ја наследуваат класата ContentProvider со цел имплементирање стандардно множество на методи кои овозможуваат други апликации да пристапат и обработат податоци од типот кој се контролира. Но, апликациите не ги повикуваат овие методи директно. Наместо тоа, тие користат ContentResolver објект и ги повикуваат методите дефинирани во оваа класа. ContentResolver може да комуницира со било кој доставувач на содржина, да соработува со доставувачот итн.
Доставувачите на содржина се активираат само тогаш кога ќе добијат барање од ContentResolver-от, за разлика од нив, останатите три погорни компоненти се активираат при асинхрони пораки кои се нарекуваат intents. Тоа е објект од класата Intent кој ја содржи содржината на пораката. За активности и сервиси, се именуваат акциите кои се побарани и специфицирани од податоците на одредена локација (URI). За приемниците на сигнали Intent објект специфицира акција која ја објавува. Пример, може да испрати информација дека копчето за потпуштање на звукот е стиснато.
Има уште милион други работи кои се дел од основите за Android апликациите. Може да се пишува и зборува уште многу, засега споменатите работи се најбитни, како што ќе напредувате со учењето на самиот фрејмворк, така потребата од нови знаења ќе се шири. Сите потребни информации, спецификација и помошна документација е достапна на страниците на проектот.

Основна Android TODO апликација

Како што споменавме погоре, апликација од класичен тип Hello World нема да е од којзнае каква корист во случајов. За таа цел ќе направиме едноставна апликација која ќе претставува TODO листа преку која корисникот ќе може да додаде елементи во листа (ListView) со помош на копче. Едноставно и примамливо за почеток.

Од Eclipse одете New → Project → Android Project. Ќе се отвори дијалог во кој ќе треба да специфицирате:

• Project Name – име на проектот – Todo List во случајов
• Application Name – име на апликацијата (незадолжително) – Todo List
• Package Name – име на пакетот (мора да содржи 2 идентификатори во Java стил од типот): com.todo.android
• Activity Name – име на главната активност – може да е за почеток Main (нешто како главен интерфејс или main.cpp во C++).

Кликнете на Finish.

Ќе се отвори стандардниот преглед со дрво од левата страна. Кликнете на src па com.todo.android па Main.java. Оваа датотека го содржи кодот за главната активност на апликацијата (може да забележите ‘extends Activity’). Потоа кликнете на ‘res’ па → layout → main.xml. Ова е главниот лејаут за изгледот на апликацијата. Тука може да додавате Layouts и Views со класичен Drag&Drop од левата страна. Во нашиот случај, ќе го селектираме моменталниот View (TextView) во кој има Hello World текст. И ќе ставиме 3 нови View-а, TextEdit, Button, ListView. Кликнете врз TextEdit view-то и во подолниот прозорец ќе можете да ги уредувате својствата на ова View.. Најдете го својството Text и избришете го (празно), а потоа во делот Layout (за истото view) за Layout Width ставете fill_parent (со што ќе се пополни целиот простор на главниот прозорец (активност). Сменете го својството на Button View-то, ставете текст по желба, пр. “Add Item”. Запомнете дека во лејаутот дополнителните лејаути (како што е ListView лејаутот) не се гледа. Него може да му ги менувате својствата на ист начин, но нема да видите разлика за време на развојот. Снимете ги измените и одете во датотеката Main.java. Оваа датотека би требало да изгледа вака, за да се добие саканиот резултат. < < .java датотека.

Во главната класа Main дефинираме дека таму ќе има имплементирано и onClickListener и onKeyListener. Тоа значи дека можеме лесно да поврземе даден настан (event) со одредена акција. Така ако сакаме да го фатиме key event-от, тоа го имплементираме во методот onKey, а за mouse event-от во методото onClick. Како аргументи стига и View-то од каде што е испратен event-от и сл. Откако сето ова ќе се искомпајлира и пушти, ќе се вклучи емулаторот за Android во кој ќе се прикажи нашата апликација. Додадете текст, па стиснете го копчето Add Item. Магијата се случува.

Ова е проста апликација, нема да презентираме како се прават напредни работи сега, можеби во некој нареден текст. Но ви ветуваме декa Android ќе биде интересен пазар за сите кои сакаат да се бават со оваа платформа професионално или како хоби.

Забелешка

Овој текст е објавен во некој број на Клик. И јас сум Нуб за Android па би бил благодарен ако ми мрчите и советувате за текстов. благодарам.

Напомена: Овој запис, делумно изменет, е објавен во Нова Македонија, 13/04/2010. Ова е оригиналната колумна со малата измена што ја направи редакцијата обележана во жолто.

Искрено до пред извесно време мислев дека блогот како медиум е застарен метод за исвестување, особено кога во предвид ги имаме новите начини за информирање инкарнирани преку сервисите за социјално вмрежување, Фејсбук, Твитер, ти-реков ми-рече… Во Македонија Фејсбук за волја на вистината навистина фино лепо му се најде на татковците и мајките. Сега наместо децата да ги пуштаат кај бабите и дедовците објавуваат слики од нив на Фејсбук, бабите ги гледаат, стискаат „лајк“ и сите среќни (бога ми и педофилите) ем внуците видени. Практично Фејсбук ви го заменува своевремено популарното Нинтендо на кое мрзливите родители врвеле саати додека нивните деца кемкале наваму-натаму барајќи малку внимание. Сето тоа може да се искористи како алатка за културно информирање на вашите фејсбук-пријатели за теми кои се од ваш интерес, да линкате други страни, едноставно да ги натерате сите да ја споделат информацијата со нивните пријатели. На тој начин може да се добие впечатокот дека денес, практично блоговите и не се потребни. Од една страна стои тој аргумент, но од друга страна податок кој тоа го пречкртува и ни укажува дека денес луѓето сѐ уште сакаат да читаат блог постови (но едноставно за нив не сакаат да коментираат и дебатираат) е мојот конкретен пример (блогот му е познат на редакцијата). Објавувањето на мој блог пост во кој се коментира конкретна емисија емитувана на една од македонските телевизии минатата недела привлече огромен број читатели. Не станува збор за тоа кој како се нашол таму, статистички гледано не сите се задржале повеќе од 10мин. на сајтот (според Google Analytics), но поголем впечаток за сето тоа оставија реакциите кои стигаа на мојот мејл од фирми и приватни лица, повици на телефон, па дури и привлекоа неочекувани покани за средби од службен вид. Иако за тоа не би зборувал детално, можам слободно да констатирам дека блоговите во Македонија не се меч за занемарување, иако повеќе не толку популарни како порано (кога секој втора „букарски“-лајк проститутка за внимание имаше блог со трула содржина) она што денес навистина се вреднува е стручноста и можноста да се пренесе информацијата на начин кој може да се набљудува од аспект на блогер и читач – независно.

Замислете блогер од мој ранг, не е ниту ниту новинар ниту пак има било каква спрема за новинарство, лиферува информација која е таква каква што е, заштитена со Член 16 – став 2 на Уставот на РМ, на сето тоа реагираат редица личности и лица кои се официјални претставници на фирми од државата, без притоа да се увиди причината за таквата информација и предизвикот со кој блогерот се соочил кога го пишувал блог-постот. Од друга страна пак, си велам, не дај Боже некој блогер што може да го рашири својот збор низ „македонскиов Интернет“ да објави информација која е поткрепена со аргументи и фино лепо документирана. Тоа може да има сериозни последици во начинот на функционирање на субјектот за кој се пишува. Избила афера и некој македонски блогер без влакна на прстите сето тоа го објавува. Па кога имате македонска компанија која реагира на блог пост така жустро за критиката која ја добила од мојот скромен медиум со, сѐ уште, не така голем капацитет, замислете што би се случило кога некој остро ќе ја критикува нивната работа и практично изнесе докажани вистини за начинот на нивното работење кое е штетно и незаконско? Што ќе прават овие компании, институции и приватни лица кога некој професионален новинар на негов независен сајт се побави малку со нив? Тоа покажува колку ИТ фирмите во Македонија впрочем се спремни да бидат критикувани од своите клиенти и колкава почит имаат кон нивни минати, тековни или идни корисници. Тоа кажува колку ИТ компаниите во Македонија се тапа, отфрлањето на конструктивна критика практично води кон блокирање на развојот на секое нешто кое еволуира и се развива.

Македонскиот Интернет, паушално-кажано, професионален корисник мора да се насочи кон барање за конкретно дефинирање на правата што тој, блогерите и авторите ги имаат во случај кога објавуваат содржини на своите сајтови. Во тој случај нема да има плашење и влевање непотребен страв и закани за покренување прекршочни постапки кон нив исто како што тоа е случај и за класични новинари. Во случај кога секој од нас си ги знае границите на можноста, нема да има потреба да се дообјаснуваат некои работи приватно, се би било транспарентно и отворено на мрежата и нема да има потреба никој со никого да се види тет-а-тет за да си разменеле по 2-3 другарски комплименти. Во спротивно, пропаѓа во вода сето она за кое тие работат – дигитално воспоставување на комуникација. Блогот сѐ уште е важен во Македонија, наречете ме старомоден, но блогот веројатно уште некое време ќе остане мерило за тежината на зборовите на поединци и автори кои сакаат нешто да кажат и да им се обратат на нивните читатели.