Оф, нешто тешко ми е. Штотуку разбрав дека Ахмед од Прилеп му го хакирал компјутерот на Јонче од Тополчани. Па ме фати еден с’клет .. една с’клма.. наводно едниот работел кај другиот, па кога добил клоца оставил „вирус“ во компјутерот на работодавецот. Од дома се закачил кај првиот и избришал сѐ што нашол патем. И тоа не е измислена информација. Ја читав – информација лиферувана од интернет медиуми. И сега што добивме, Агим, Хакерот од Прилеп на распит за сајбер криминал. Не секогаш е лесен овој хакерски живот, иако не можам ни 2% да се идентификувам со епитет кој одредено дело го идентификува преку 100% погрешен термин – хакер и кое важи во нашето општество. А знам дека се грижите за мене, инаку не би ме читале сега. Еве, ако навистина сакате да ми кажете колку се грижите за мене во иднина би ве замолил информации од типот на „хакер украл еклер од кај Апче“ .. не лиферувајте така директно. Одете малку наоколу. Па сега јас да мислам цела вечер шо ќе прави Јонче од Тополчани?

Не дека е крива некоја анонимна телевизија за која радио-дифузија ни чула ни видела, многу поголем проблем прават мејнстрим медиумите чии вести, луѓето во 18.00ч. после првата реприза на „Шехерезад“, ги гледаат. Генерално, сите медиуми треба да се вклучат во борбата со воспоставување на ваквите стандарди за известување за информации од овој тип. Затоа што е тешко да се бориш со медиумите. Особено во моментите кога ти доаѓа да потскокнеш од фотелјата каде што седиш кога некој на телевизија или во весник ќе каже дека „хакер“ украл информации од некоја банка или провалил ваму – таму или некоја друга слична приказна за мали деца, а ти се чувствуваш како дел одаа култура. Не само што не сме запознати со дел од таа култура која и не е така црна како што ни претставуваат, туку и постојано со глава маваме во терминологија која верувале – неверувале може да значи и навреда за споменатите припадници во општеството. Не е државата таа која треба да ни каже дека хакерите впрочем не се лошите батковци, не е нејзина работа тоа, ниту можеби пак тоа се медиумите. Меѓутоа секојпат кога ќе посегнеме кон користењето на технологијата, треба да се сетиме и дека за нејзиниот развој во најголема мера признание им се оддава на хакерите и хакерската култура. Тргнете од најраспространетите производи кои денес компаниите ги „фураат“ и продаваат со милионски суми. Тргнете и од технолошките уреди кои ви се на дофат секојдневно. Сите тие, сигурен сум, се темелат на првична идеја која дошла од умот на некој хакер – кој денеска се оквалификува како криминалец и „багабонт“. Ако се прашувам јас медиумите треба да соработуваат со личности кои се чувствуаат како дел од хакерската субкултура (и кои најверојатно и самите тие ги имаат најмено да работат за нивни интереси) во делот на воспоставување глобално описменување на јавноста и искоренување на пречките и јазлите кои ги има ова движење во „промоцијата“ која бесплатно ја добиваат по телевизиите и весниците.

Во вакви ситуации сум испраќал и молби, барања, сум клечел и плачел пред македонските медиуми и новинарската фела, „аман не мешајте баби и жаби“.. пак ништо од сето тоа. Па добро, затоа, во име на вашата желба да јас имам добро здравје и секогаш кога компјутерот на еди-кој-си ќе се расипе кога неговиот комшија ќе кивне повторно ќе обвините некој криминален хакер за направената штета, ве замолувам – почитувани новинари и медиуми – што треба да сторам за вие да се свестите и да престанете да ги оквалификувате оние кои создаваат и творат, оние кои решаваат проблеми и ги прават работите да функционираат поквалитетно, оние кои ги применале идеите на личности од Моцарт па се до Ајнштан во дигиталното доба како криминалци и да им лепите термин како „хакер“ на оние кои впрочем (ако веќе ве интересира терминологија) се кракери и можеби ги заслужуваат маргините на законите кои ги прекршиле? Ако треба и гол ќе прошетам по улица, ако треба ќе им купам и цвеќе на вашите сопруги и боја за чевли на вашите сопрузи, само да дознаам како да ви кажам да не го користите овој термин повеќе за луѓе кои го свртиле „мустафа“ на флипери кога наполнале 32 години? Дали би било фер доколку некој утре излезе и каже дека е новинар и убие 20тина души на лице место, па ние да ги оквалификуваме сите новинари како психички нестабилни личности со тенденција да убиваат? Генерализирањето предизвикува проблеми на мала група граѓани кои на овој или оној начин, придонесуваат за развој на ова општество, какво и да е, и чија различност треба да биде прифатена на ист начин како што се прифаќаат разликите во јазикот, националноста, сексуалната ориентација итн.

Забелешка

Oвој текст по форма се разликува од другите колумни објавени на блогов. Затоа што требаше да биде објавен во Нова Македонија, а не пројде поради тоа и тоа и тоа. Ова е последната колумна напишана за овој медиум – необјавена.

Колку и да се занесуваме дека живееме во машки свет, понекогаш едноставно фактите зборуваат пред егото, па застануваат во одбрана на полот кој многумина го сметаат за инфериорен (ги жалам таквите). Професионално, во светот на програмерите и IT генерално, жените се сметаат за помалку професионални, со помала страст во пристапот на работата, а најлошо од сѐ во најголем дел случаи тоа е заради нивниот став дека машките глави на теми поврзани со технологија размислуваат многу подобро за разлика од нив. Тоа е поразителниот факт за нив. Непостоењето на нивната професионална тврдокорност. Од друга страна пак, за нив навива еден аргумент кој никој од машката програмерска популација не може да го побие, затоа што така нѐ учат на факултетите и пишува во книгите – првиот програмер во светот бил жена. Ада Лавлејс (Ada Augusta Byron), или ќерката на познатиот Лорд Бајрон.

Денешната техно-панк генерација која за жал сѐ уште не може да го сфати концептот на приватност, безбедност и дуплирање на идентитетот впрочем не ни заслужува да се нарекува техно-панк генерација. Своевремено, во развојот на тоа што авторот сега е (професионалец under construction), постоеле заедници кои преку своето знаење успевале да навлезат во порите на општеството и да допринесат голем дел од светското технолошко помодарство го презентираат во нашето општество. Од друга страна биле политичарите, кои потпишувале договори со компании од рангот на Мајкрософт и други кои пак неумешно имплементирале проекти од областа на слободниот софтвер за кој никој не кажал статус и степен на постигната реализација или, не дај боже, успех. Не е ништо страшно од тоа, страшна е проблематиката со која луѓето денес се бават и зависат од нешто толку нестабилно како технологијата, а не обраќаат внимание на она што секојдневно ги опкружува. Вадиме пари од автомати, 8 часа од денот ни поминуваат пред компјутери, по болницате нашите резултати зависат од компјутерските анализи, итн. до ниво на најави за електронско гласање преку кое секој регистриран потенцијален гласач својот глас на избори би можел да го даде преку Интернет. Но никој не се прашува зошто работите се такви какви што се. Земете го за пример образованието. За време на претходните гарнитури беа потипишани милионски суми со договори од кои никој од обичните граѓани не виде фајде. Ама некој виде. Потоа дојдоа на ред другите, ги натераа професорите преку ноќ да почнат да одржуваат компјутерски предавања на часови какви што се Биологија или Историја, без воопшто да се разгледа ситуацијата во случај кога се работи за професор без никакво технолошко образование. Едноставно некои луѓе не знаат да работат на компјутер, факт. И не само тоа, туку и ги натераа да користат оперативен систем кој е различен од тој што претходно го користеле.

Јас лично како поддржувач и активист за промоција на слободен софтвер сето тоа го наоѓам смешно. Не е дека не поддржувам вакви проекти, напротив. Се работи за еден зомобифициран проект од кој не може да произлезе квалитетна слика за тоа што се може да се добие со користење на слободниот софтвер. Дали тоа е тактика која се крие во сузбивањето на можноста за понатамошно контролирано исфрлање на моделот на слободен софтвер во образованието, останува да шпекулираме. Се додека не излезе министерството за образование и ни објасни, што впрочем се постигнува со новото потпишување на договор (од 10.02.2010г.) меѓу Мајкрософт и МОН. За какво учење ќе партнерствува Мајкрософот со установа која ја плаќаме сите ние? Нели е апсурден до ниво на контрадикција, фактот повторно да се потпушуваат договори со компанија која ги повикува учениците да не ги споделуваат своите дела со другите, туку да им наплаќаат за нивно користење, во време кога целото образование е во еден транзиционен период на премин од неслободен кон слободен софтвер? И секако, зошто на сајтот на МОН сѐ уште нема објавено никакви информации за ова партнерство и елаборирано до детали? Едноставно, процесот на учење треба да биде транспарентен. Затоа што утре ќе се појават батулиња со актовки кои ќе инсталираат софтвер на машините за гласање кој нема баш да знаеме што прави затоа што го следи бизнис моделот на Мајкрософт. Тоа би било аналогно на пуштање на апарат за одржување на дишење кај болен човек – без да знаеме што впрочем се случува. Па би се надевале, најверојатно ќе преживее.

Ама ќутете… работите тргнуваат на подобро. Скопје ќе се гради во барокен стил. Одиме 300 години назад, па жени навалете – можеби некоја од вас ќе биде првиот програмер во новата ера на коњите и спомениците кои се темелот на секоја технолошка гранка, па да видите после како Бајрон како пропелер ќе се врти во неговиот гроб – вечна му слава.

Часот е 00.33 и не можам да заспијам, па така ми текнуваат глупости и по нешто интересно. Се мислев за нешто што од порано сакав да го обработам на блогов секако инспирирано од слободната култура која се трудам да ја форсирам како знаам и кај ќе стигнам.

Корисниците на слободен софтвер или тие што се разбираат во компјутери нешто повеќе од „студентски прашања“ знаат дека кога станува збор за GNU/Linux, не можат да се сетат на нешто конкретно затоа што постојат милион дистрибуции кои ја прават одлуката за тоа што да се користи потешка, но од друга страна имате слобода да изберете различна дистрибуција за речиси секоја различна намена. Така имате Ubuntu GNU/Linux за корисниците на GNOME и Kubuntu GNU/Linux за корисниците на KDE. Имате Dreamlinux за мултимедијални корисници или Gentoo за напредни корисници кои сакаат да имаат целосна контрола врз софтверот што го користат (врз неговата оптимизација). Сѐ разбира, не значи дека ако Ви затреба програма за уредување звук мора да инсталирате дистрибуција за таа намена. Сиот слободен софтвер што постои денес можете да го користите во секоја GNU/Linux дистрибуција, да ја инсталирате саканата апликација преку системот за справување со пакети на Вашата дистрибуција. Кога почнав да користам слободен софтвер, тоа не го направив затоа што знаев што правам. Не го разбирав концептот за слободен софтвер. Не ни знаев дека има воопшто концепт. Знаев дека станува збор за нешто различно. И баш околу тоа е и идејата. Зошто дел од луѓето сакаат да прават работи што се различни од тоа што го прави мнозинството. Речиси секогаш кога толпата ќе тргнеше нагоре јас сакав да одам надолу. Тоа често ме носеше во заебани ситуации кои неоправдано ги форсирав до тотален дебакл, но некогаш ми го правеше животот поинтересен. Секако дека не би било ок да се шеташ гол во куќа каде живеат калуѓерки, но од друга страна би било интересно да си облечен како калуѓерка (монах, whatever), во куќа во која сите се пашаат со голи газови. Така бидна и со системот. Некој спомна дека е кул, дека
е ти реков ми рече, па почнав да го користам. Сега причината и потребата од бидување различен избледе, па еве по некое време повторно се навратив на тоа. Помудар и покул, се прашувам дали денес уште постојат луѓе, особено од младите, што би користеле слободен софтвер, само затоа што тоа е различно од тоа што го користат останатите? И најверојатно одговорот е големо ДА, што во секој случај е лоша причина за користење слободен софтвер. Зошто?

Би рекле дека е добра причина затоа што се добиваат повеќе корисници, што мене воопшто не ми е гајле затоа што тоа што го промовирам јас не го правам од лични интереси и дека ако денес „добиеме“ 2ца нови корисници акциите наеднаш ќе рипнат 2%, туку од желбата да му помогнам на комшијата. Значи дали еден или милијарда корисници на GNU/Linux, најверојатно нема да ми значи ништо, сѐ додека постои сѐ она што јас го користам и ми е потребно. Тоа ја исклучува таа причина, дека горенаведениот мотив за користење слободен софтвер е позитивен. Тогаш кој е негативен? При изборот да се користи слободен софтвер само затоа што останатиот дел корисници не го користи, луѓето воопшто не гледаат што користат. Дури и не сфаќаат што користат се додека имаат инсталирано Ubuntu или Mandriva или Archlinux (итн. овие се споменати само како пример). За голема жал на љубителите на 90% од дистрибуциите, денес користењето на ред дистрибуции кои впрочем дистрибуираат НЕслободен софтвер врз слободна платформа е од голема штета за целиот екосистем распространет низ целиот свет и составен од хакери, корисници, компании и сл. срања. Најголем дел од дистрибуциите како дел од пакетот/ите за самото јадро (Linux, www.kernel.org) дистрибуираат неслободен софтвер, како неслободни драјвери, фирмвери итн. Дополнително се влошува ситуацијата кога самите корисници инсталираат неслободен софтвер тргнувајќи од неслободните драјвери за графички картички (кои масовно се инсталираат), па се до глуп софтвер од редот на Skype, Flash и сл. Која е тогаш поентата, да користиме слободен софтвер, кој не е целосно слободен?

Јас секако дека не користам АПСОЛУТНО слободен софтвер. И тогаш кога би можел, на хардверот кој го користам, тоа е невозможно. Биосот не е слободен и некои други ‘uCode’ (фирмвери) во самиот хардвер. Исто така користам уште два други неслободни пакети, iwlwifi-ucode (фирмверот) за да може да ми функционира мрежната за безжична врска, користам и Flashplugin затоа што со Gnash можам да гледам само 1% од видеата на Интернет (иако има речиси целосна компатибилност со видеата на Youtube, Gnash е лош за останатите сајтови). И во ред, без Flash се живее (со оглед на тоа и што не развивам Flash софтвер), но без фирмверот едноставно не се може, затоа што треба да се лишам од мрежната. Битно се обидов да направам жртва и се ослободив од Skype, од mp3 музиката, дури користам и генерички драјвер за мојата глупава ATI x1300 картичка, следејќи ја идеологијата која ја прифатив и на која сум доследен.

И така доаѓаме до уште еден скромен заклучок. Можеби сето ова го правиме поради тренд. Јас искрено го правам поради философско-политичките ставови кои ги имам кон компјутерската технологија. Се радувам кога некој го прави онака исконски (користејќи gNewSense и сл. слободни
дистрибуции поддржани од FSF [fsf.org]), но се гадам од луѓе што сакаат да користат GNU/Linux само за да го наполнат со неслободен софтвер и да ги реализираат идеите на компании и здруженија кои промовираат неслободни дистрибуции, што доведува до користење на голем број
неслободни пакети.

Каде би бил јас? Во тие кои користат 2 неслободни пакети, едниот ради потреба, другиот ради  потреба од уживање (музика,видео). Крајната поента е дека идеалната замисла ја применуваат мал број корисници, веројатно тие во круговите на RMS и симпатизерите на неговата кауза. Не е апел ниту обид да карам некого, велам, истото го правев и правам и јас, некој станува свесен порано некој покасно. И секако, сето ова може да се примени врз било која друга идеја. И тогаш кога би шетале голи во куќа со калуѓерки, џабе би било на половината да ставиме крпа.

Врски:

• https://bugs.launchpad.net/ubuntu/+source/gnuplot/+bug/195111
• http://www.desktoplinux.com/news/NS7895189911.html
• http://www.desktoplinux.com/news/NS7506163557.html
• http://www.linux-watch.com/news/NS3364701970.html
• http://boycottnovell.com/2006/12/23/ubuntu-no-blobs-by-default-petition/